Własne wybory dzieci, niezależnie od tego, czy mają dwa lata, czy dwanaście, konfrontują rodzica z podstawowymi dylematami dotyczącymi wolności, kontroli, lęku, własnych projekcji i wyobrażeń jakie te dzieci powinny być.
Read more
Domyślam się, że wszyscy już jesteśmy zmęczeni słowem na „p” lub już nie tak obcobrzmiącym na „C” z dopiską -19. Jednak pisząc o trudnych sytuacjach nie sposób nie wspomnieć o rzeczywistości, w jakiej żyjemy od roku.
Read more
Stres to pojęcie, które zna, choć może wolałby nie znać każdy z nas. I choć stres kojarzy się zwykle negatywnie: z obciążeniem, trudnością, wysiłkiem, jest niezbędny w życiu, by się rozwijać. Ważne, by nauczyć się korzystać z mobilizacji, jaką daje, ale nie „zaprzyjaźniać się z nim na dłużej”.
Read more
Ten artykuł zapewne wyglądałby zupełnie inaczej gdyby był pisany 1,5 roku temu. Znalazłyby się w nim treści o tym, że matura jest stresującym wydarzeniem i przede wszystkim trzeba ten fakt zaakceptować.
Read more
Choroba afektywna dwubiegunowa (ChAD) to zaburzenie psychiczne, w przebiegu którego występują okresowo dwa bieguny zaburzeń psychopatologicznych – epizody manii i depresji. W tym artykule opiszę czym jest ChAD oraz jakie są możliwe sposoby leczenia choroby afektywnej dwubiegunowej.
Zaburzenia afektywne dwubiegunowe, to zaburzenia nastroju, w przebiegu których poza depresją pojawia się „drugi biegun”. Czym on jest? Mogą to być różnorodne stany od hipomanii do manii lub stany mieszane. Hipomania to kilkudniowy stan poprawy funkcjonowania, podwyższonego nastroju; mania to stan wzmożonego nastroju, wyrażać się może euforią lub rozdrażnieniem.
Stany mieszane natomiast, które są zjawiskiem stosunkowo częstym, charakteryzują się równoczesnym występowaniem pojedynczych objawów depresji i manii lub hipomanii.
Jak widać, obraz CHAD może być bardzo różnorodny i nie zawsze jest jednoznaczny (szczególnie trudne do zdiagnozowania są stany subkliniczne), co utrudnia trafną diagnozę. Szczególne trudność powodować może rozpoznanie hipomanii, która często przeżywana jest jako poprawa nastroju, powrót do dobrego samopoczucia, stan, na który pacjent nie uskarża się.
Przyjrzyjmy się bliżej wskaźnikom, na podstawie których diagnozowane są poszczególne stany. Co ważne, objawy muszą utrzymywać się przy depresji co najmniej 2 tygodnie, przy manii – tydzień.
Kryteria diagnostyczne – depresja:
Objawy trwają minimum 2 tygodnie
A. objawy podstawowe:
1. obniżony nastrój, przez większą część dnia niemal codziennie, niepodlegający wpływowi wydarzeń zewnętrznych
2. utrata zainteresowań i zdolności odczuwania radości
3. zmniejszenie energii lub wzmożona męczliwość, zmniejszenie aktywności
B. objawy dodatkowe:
– osłabienie koncentracji i uwagi lub przejawy zmniejszonej zdolności myślenia lub skupienia się takie jak niezdecydowanie lub wahanie się,
– niska samoocena i mała wiara w siebie. Spadek zaufania i szacunku do siebie
– poczucie nadmiernej i nieuzasadnionej winy i nieracjonalne wyrzuty sumienia
– pesymistyczne widzenie przyszłości
– nawracające myśli o samobójstwie i śmierci lub jakiekolwiek czyny samobójcze
– zaburzenia snu (zwykle poranne budzenie się, trudności w zasypianiu)
– zmniejszony apetyt (zwykle obniżony, chudnięcie)
W depresji psychotycznej dodatkowymi objawami są urojenia, omamy, ciężkie zahamowanie psychoruchowe.
Kryteria diagnostyczne – mania:
Zmiana nastroju jest wyraźna i utrzymuje się przynajmniej przez tydzień
1. wzmożona aktywność lub niepokój fizyczny
2. wzmożona rozmowność (potrzeba mówienia)
3. gonitwa myśli lub subiektywne odczuwanie ich przyspieszenia
4. utrata normalnych zahamowań społecznych, prowadząca do zachowań niedostosowanych do okoliczności
5. zmniejszona potrzeba snu
6. wzmożona samoocena lub poczucie wyższości
7. łatwa odwracalność lub stałe zmiany aktywności lub planów
8. zachowania bezceremonialne lub lekkomyślne, z niedocenianiem ryzyka
9. wzmożona energia seksualna lub seksualne nietakty
W manii psychotycznej pojawiają się dodatkowo urojenia wielkościowe, urojenia mocy i misji, nasilona gonitwa myśli i słowotok, bezsenność i zaniedbywanie jedzenia i picia.
Kryteria diagnostyczne hipomania:
– trwa kilka dni
– objawy są mniej nasilone niż w manii (są jednak bardziej przewlekłe i wyraźne niż w cyklotymii)
– brak urojeń i omamów
– zachowany częściowy krytycyzm
– stałe, łagodne wzmożenie nastroju
– większa pewność siebie i wyraźnie dobre samopoczucie
– zwiększona energia i aktywność
– zmniejszony lęk społeczny
– gadatliwość
– zwiększona liczba kontaktów z otoczeniem, spoufalanie się
– wzmożenie popędu seksualnego
– zmniejszona potrzeba snu.
Hipomania przekształcić się może albo w manię, albo w depresję.
W zależności od typu CHAD może mieć różne początki i odmienne przebiegi (różna częstotliwość i długość nawrotów i remisji), dlatego też mówi się o spectrum zaburzeń dwubiegunowych. Najczęściej przebiega w sposób bardzo nieregularny i różnorodny. Pierwsze objawy mogą pojawiać się między 17 a 21 r. ż.
Ponieważ pierwsze stany manii czy hipomanii mogą pojawiać się po wielu epizodach depresji nawracającej, diagnoza zburzeń afektywnych dwubiegunowych nie jest łatwa. Istnieje kilka kwestionariuszy, które pozwalają wychwycić występowanie objawów charakterystycznych dla manii i hipomanii. Są to m. in. : Kwestionariusz Zaburzeń Nastroju (MDQ), HCL – 32 i HCL – 16 .
Poniżej zamieszamy kilka pytań, które mają charakter orientacyjny i pozwalają zwrócić uwagę na istotne objawy (5):
Czy był w Twoim życiu okres, kiedy byłeś inny niż zazwyczaj i:
1. czułeś się tak dobrze i tak „super”, że inni ludzie myśleli, że nie jesteś zwykłym, normalnym „sobą” lub byłeś na takim „wyżu”, że wpadłeś z tego powodu w kłopoty?
2. byłeś tak rozdrażniony, że krzyczałeś na innych lub zaczynałeś bójki lub kłótnie?
3. byłeś znacznie bardziej pewny siebie niż zwykle?
4. spałeś znacznie mniej niż zazwyczaj i byłeś wyspany?
5. byłeś znacznie bardziej aktywny i robiłeś więcej rzeczy niż zwykle?
6. byłeś znacznie bardziej zainteresowany seksem niż zwykle?
7. robiłeś rzeczy dla Ciebie niezwykłe lub takie, o których można by powiedzieć, że są zbędne, pochopne czy ryzykowne?
8. wydałeś pieniądze w sposób, który sprowadził kłopoty na Ciebie i Twoja rodzinę?
Na uwagę zasługują też pewne charakterystyczne cechy epizodów depresyjnych, gwałtowny rozwój depresji i duża ilość epizodów, nieskuteczność leków przeciwdepresyjnych. Warto też wspomnieć o regule „3”, wykrywającej „miękkie” cechy dwubiegunowe u osób z depresją nawracającą. Reguła ta odnosi się do powtarzalności, cykliczności pewnych cech biograficznych i zachowań u osób, u których zdiagnozowano zaburzenia afektywne dwubiegunowe. Znajdują się na niej (1):
Zaburzeniom afektywnym dwubiegunowym czeto towarzyszą inne zaburzenia psychiczne i schorzenia somatyczne. CHAD często współwystępuje z: ADHD, zaburzeniami lękowymi, uzależnieniami, zburzeniami lękowymi, zburzeniami osobowości, chorobami somatycznymi (nadwagą i otyłością, zespołem metabolicznym, cukrzycą, nadciśnieniem, migrenami, dysfunkcjami tarczycy, chorobami sercowo – naczyniowe).
Ze względu na swoją różnorodność, zmienną dynamikę, trudności diagnostyczne, współwystępowanie i nakładanie się innych zaburzeń emocjonalnych i somatycznych, najskuteczniejszym leczeniem jest podejście kompleksowe. Podstawą jest farmakoterapia, a leki (stabilizatory nastroju) muszą być przyjmowane cały czas. Niestety czas diagnozy i dobrania odpowiedniego leczenia jest długi i średnio wynosi kilka lat.
Farmakoterapia w chorobie afektywnej dwubiegunowej nastawiona jest na: usuwanie epizodów, zapobieganie kolejnym nawrotom oraz zatrzymanie postępujących zmian w układzie nerwowym. Nieocenionym wsparciem dla farmakoterapii jest psychoedukacja i psychoterapia.
Psychoedukacja pacjenta (i w miarę możliwości również jego rodziny, bliskich) dotycząca specyfiki choroby i jej leczenia (rola farmakoterapii) odgrywa szczególnie ważną rolę, a jej skuteczność została potwierdzona w badaniach. Kompleksowy plan psychoedukacji zawiera (2):
1) informacje na temat choroby: czynniki etiologiczne,objawy, przebieg zaburzenia, rokowanie;
2) strategię leczenia farmakoterapeutycznego z uwzględnieniem działań niepożądanych i ryzyka związanego z przerwaniem leczenia;
3) wpływ substancji psychoaktywnych na przebieg choroby i leczenia;
4) naukę wczesnego rozpoznawania nawrotów i sposobów radzenia sobie z nimi. Ważne jest zidentyfikowanie charakterystycznych dla danego pacjenta czynników zwiększających ryzyko nawrotu, objawów poprzedzających nawrót choroby oraz stworzenie planu działania i wypracowanie strategii radzenia sobie na wypadek nawrotu. Wielu chorych z CHAD na podstawie własnego doświadczenia identyfikuje swoiste dla siebie czynniki zwiększające ryzyko kolejnego nawrotu;
5) rozpoznanie czynników wpływających korzystnie na stan zdrowia psychicznego danej osoby oraz naukę radzenia sobie ze stresem, wyrabiania nawyków regularnego trybu życia, jak również umiejętności rozwiązywania problemów.
Psychoterapia powinna być dostosowana do fazy choroby i aktualnych możliwości pacjenta, Interwencje poznawczo-behawioralne nie są możliwe na każdym etapie choroby; w zależności od stanu pacjenta stosuje się od krótkich, 15 – 20 minutowych interwencji po 60-cio minutowe sesje. Także w zależności od fazy choroby – nasilenia objawów bądź remisji stosuje się różnorodne działania – od psychoterapii poznawczo-behawioralnej po psychoterapię wspierającą i interwencje skoncentrowane na rozwijaniu umiejętności radzenia sobie.
Skuteczność psychoterapii wyraża się w dobrej współpracy pacjenta i lekarza w zakresie przyjmowania leków oraz zmiany i utrzymywania pożądanych, wspierających relacji społecznych. Te ostatnie są ważne nie tylko na fakt, że mogą stanowić źródło wsparcia bądź silnego stresu, ale także ze względu na to, że z funkcjonowaniem społecznym wiązać się może rytm biologiczny pacjenta. Duże zaniedbania dotyczące rytmów snu i czuwania podobnie jak silny albo przedłużający się stres mogą być dodatkowymi czynnikami wyzwalającymi nawrót choroby.
Jeżeli chodzi o podejścia psychoterapeutyczne, w leczeniu CHAD na szczególną uwagę zasługuje psychoterapia poznawczo-behawioralna, która łączy w sobie elementy oddziaływań interpersonalnych, regulację rytmów biologicznych, pracę nad przekonaniami (negatywne postrzeganie siebie, otaczającej rzeczywistości i przyszłości – w depresji i pozytywnie zniekształcony obraz siebie, otaczającej rzeczywistości i przyszłości – w manii) i emocjami oraz oddziaływania behawioralne.
Agata Hensoldt – Jankowska – psycholożka, certyfikowana psychoterapeutka, w Ośrodku Psychoterapii Przystań prowadzi psychoterapię indywidualną i grupową osób dorosłych oraz psychoterapię par
Jak się czuje osoba w depresji?
Dlaczego warto iść na psychoterapię?
Od czego zacząć spotkanie z psychoterapeutą poznawczo- behawioralnym?
Psycholog Wrocław – umów wizytę online lub telefonicznie
Zapraszamy! Ośrodek Psychoterapii Przystań
Radość, złość, smutek, rozczarowanie – nie ważne czy są to emocje pozytywne czy negatywne, wszystkie są istotne w naszym życiu. Wszystkie mają też wpływ na nasze zachowanie. Szczególnie silnie uwidaczniają się emocje negatywne, przysparzając wielu obaw rodzicom dzieci, które mogą je intensywnie wyrażać. Oczywiście podział na emocje negatywne i pozytywne jest dużym uproszczeniem. Za każdą emocją stoją funkcje i istotne informacje jakie za sobą niesie. Emocje są też istotne dla budowania relacji międzyludzkich. Informują o naszych potrzebach i pomagają przewidzieć zachowania innych ludzi.
Dlaczego moje dziecko zachorowało na depresję? To pytanie zapewne zadaje sobie dużo zatroskanych rodziców. Warto na wstępie zaznaczyć jednak, że w początkowej fazie leczenia dziecka pytanie o powód nie jest najważniejsze. Powinniśmy w pierwszej kolejności zawsze skupić się na zapewnieniu dziecku bezpieczeństwa (m.in. w sytuacji pojawienia się myśli samobójczych) i dopasowaniu odpowiednich oddziaływań, by jego stan się poprawił (wsparcie lekarza psychiatry, psychologa czy psychoterapeuty, współpraca z rodzicami).
Chociaż wskaźnik rozwodów w Polsce jest jednym z najniższych w Europie, z roku na rok rośnie. Rozwód zawsze jest dużą zmianą dla całego systemu rodzinnego, który funkcjonuje jak system naczyń połączonych. Rodzice często starają się jak najdłużej utrzymywać swoje plany o rozstaniu w tajemnicy przed dziećmi, chcąc tym samym chronić je.
Read more
Depresja młodzieńcza zwana jest również depresją adolescencyjną. Słowo adolescencja, z łac. adolescere oznacza dorastanie, a zatem okres przejściowy pomiędzy dzieciństwem a dorosłością. Czas trudny pod wieloma względami: zarówno od strony tego co dzieje się u ludzi młodych na poziomie psychofizycznym, jak i na styku z otoczeniem: rodziną, szkołą, grupą rówieśniczą czy funkcjonowaniem w społeczeństwie i kulturze.
Znany ze sformułowania teorii rozwoju psychospołecznego, obejmującej wnikliwą analizę rozwoju człowieka od niemowlęctwa do późnej starości, sławny psychoanalityk Erik Erikson twierdził, że człowiek rozwija się zgodnie z zasadą epigenezy – według określonego planu. Każda ze zdolności ego rozwija się sukcesywnie w określonym czasie, a kolejne stadia psychospołecznego rozwoju człowieka są następstwem poprzednich. Według Eriksona, na przestrzeni życia człowiek przechodzi przez osiem stadiów rozwojowych, a ich pozytywne zakończenie decyduje o konstrukcji osobowości.
Adolescencja czyli stadium piąte to czas szczególny, w którym dzieciństwo dobiega końca, a zaczyna się młodość. Jednocześnie zakwestionowane zostaje dotychczasowe status quo w związku z dynamicznymi wzrostem ciała oraz uzyskaniem przez młodych ludzi fizycznej dojrzałości seksualnej. Zgodnie z podejściem Eriksona najważniejszym zadaniem jednostki na tym etapie jest zintegrowanie tożsamości, tj. uzyskanie wewnętrznej jedności i ciągłości pomiędzy własnym obrazem siebie, a tym jak się jest spostrzeganym przez dorosłych. Wyrazem nieosiągnięcia trwałej i satysfakcjonującej tożsamości jest rozproszenie ról, czyli niepewność kim się jest. W tym samym czasie system rodzinny ulega przeobrażeniu. Rodzice stają przed wizją tzw. „pustego gniazda”, co rodzi konieczność reorganizacji ich wzajemnych stosunków. Jest to dla nich czas podsumowywania osiągnięć zawodowych, pierwszych sygnałów starzenia się, konfrontacji z chorobami własnych rodziców i opieką nad nimi, a być może nawet z ich śmiercią.
Konieczność przyjęcia syna czy córki, z ich rozkwitającą młodością, seksualnością, głośnym zachowaniem, muzyką, a przede wszystkim buntem przeciw systemowi wartości i autorytetowi rodziców, rodzi napięcia i konflikty.
Jak widać wiele płaszczyzn nakłada się i wzajemnie przenika, sprawiając wrażenie chaosu. Młody człowiek jest jednakże cały czas podmiotem swego istnienia, a czas dojrzewania jest jednocześnie okresem wypełniania przez niego zadań rozwojowych, uwarunkowanych zarówno dojrzewaniem biologicznym jak i presją społeczno-kulturową. Osiągnięcie równowagi emocjonalnej, określenie zainteresowania wobec płci, uniezależnienie się od kontrolującej władzy rodzicielskiej, uzyskanie akceptacji grupy rówieśniczej, doskonalenie intelektualne, wybór przyszłego zawodu, czy też używanie czasu wolnego, to bardzo ważne zadania, które mocno obciążają zasoby adolescentów.
Biorąc pod uwagę, że w tym czasie obraz samego siebie jest jeszcze mocno niestabilny, niepowodzenia niekorzystnie na niego wpływają, a rozdźwięk między tym kim chciałoby się być (ja oczekiwane), a tym kim się cały czas jest (ja aktualne) rodzi duże napięcie, które z jednej strony jest siłą napędową działania, z drugiej strony źródłem ogromnego dyskomfortu psychicznego, który jest istotą depresji.
Depresja młodzieńcza jest swoistym zaburzeniem rozwojowym, wymykającym się klasyfikacjom lekarskim. W jej obrazie klinicznym można znaleźć takie objawy, jak zaburzenia nastroju i emocji, zaburzenia aktywności, czynności poznawczych oraz zachowań. Występują cechy wspólne z depresją osób dorosłych jednak w każdym z obszarów można wyróżnić także cechy charakterystyczne dla depresji młodych.
Tu zaburzenia mogą mieć bardzo różny stopień i koloryt emocjonalny. U osób młodszych lub wolniej dojrzewających mogą przybierać postać raczej zmienności nastroju niż nastroju stale obniżonego. U wielu młodych ludzi dominującym nastrojem może być nastrój drażliwy, nie depresyjny. Charakterystyczne jest występowanie lęku przed przyszłością, wyrażającego się poczuciem niezdolności osiągnięcia zadowalającego statusu w dorosłości (perspektyw zdobycia wykształcenia, pozycji społecznej, statusu materialnego, a bardzo często znalezienia partnera życiowego i spełnienia roli rodzica). Charakterystycznym objawem jest również uczucie nudy i niemożność znalezienia przyjemności.
Na pierwszy plan wysuwają się zazwyczaj trudności funkcjonowania w podstawowym dla tego okresu życia obszarze nauki szkolnej. Pogorszenie wyników w nauce, tendencja do unikania szkoły, trudności w skupieniu się, wytrwałości w nauce, poczucie nieoryginalności myślenia są często pierwszymi i na ogół niezauważalnymi objawami depresji młodzieńczej. Charakterystyczne jest poczucie małej wartości, przekonanie o nieskuteczności własnych działań i nieuchronności niepowodzenia.
Najwyraźniej występują trudności w rozpoczęciu działania oraz łatwe męczenie się. Charakterystyczne są także zaburzenia rytmów dobowych, trudności w rannym wstawaniu, późne kładzenie się spać, lepsze funkcjonowanie w godzinach wieczornych. Często także występują zaniedbania w staraniu się o wygląd zewnętrzny i higienę osobistą.
Zaburzenia w zachowaniu są widoczne najbardziej i sprawiają najwięcej trudności rodzicom, opiekunom i wychowawcom. Zakres tych zachowań obejmuje z jednej strony opór w podejmowaniu codziennych czynności, których oczekuje się od młodych ludzi: chodzenie do szkoły, podejmowanie obowiązków domowych czy też kontaktów z rówieśnikami. Z drugiej strony zachowania łamiące normy i zasady społeczne, między innymi eksperymentowanie ze środkami psychoaktywnymi, jak i chaotyczną, często przypadkową i niepowściągliwą aktywność seksualną. Doświadczanie psychicznego napięcia, połączone z brakiem nadziei na lepszą przyszłość, ułatwiają podejmowanie ryzykownych zachowań, które dają natychmiastową ulgę i doraźne poczucie zmiany. Ten typ zachowań, zwany zachowaniami autodestrukcyjnymi, obejmuje także zachowania samobójcze.
Badania wykazują, że usiłowania samobójstwa pojawiają się we wczesnej fazie dorastania, a szczyt ich nasilenia przypada na okres późnej adolescencji – wczesną dorosłość. Występują częściej wśród dziewcząt niż chłopców, przy czym częstość występowania myśli samobójczych znacznie przewyższa rzeczywiste zachowania samobójcze. Nie do końca wiadomo dlaczego zachowania samobójcze zmieniają się w czasie oraz dlaczego są różnorodne w zależności od warunków kulturowych. Prawdopodobnie społeczno-kulturowy kontekst dorastania ma na nie duży wpływ.
To rozmaite przypadłości: bóle głowy, zaburzenia układu pokarmowego czy bolesność mięśni oraz ogólna fizyczna niedyspozycja, wyrażająca się w subiektywnym poczuciu choroby somatycznej, którą wyjaśnia się spadek sprawności i złe samopoczucie.
Postępowanie kliniczne powinno być kompleksowe, co wynika z interakcyjnego charakteru różnych czynników wpływających na pojawienie się tego zaburzenia. Wzajemnie wpływają na siebie fizjologiczne i psychiczne procesy rozwojowe, wcześniej wykształcone cechy osoby oraz kontekst społeczny i środowisko. Wobec tak złożonej i wielopłaszczyznowej dynamiki depresji młodzieńczej, trudno o zadowalające wyniki leczenia farmakologicznego. Środki o działaniu przeciwdepresyjnym i przeciwlękowym przynoszą wprawdzie doraźne korzyści, jednak niosą także ryzyko. Związane jest ono z szybszym działaniem leku na poziom aktywności niż na poprawę nastroju. W konsekwencji, powodują większy napęd do działania przy wciąż bardzo niskim samopoczuciu emocjonalnym, co może zwiększać ryzyko zachowań samobójczych.
Podstawową metodą leczenia depresji młodzieńczej wciąż pozostaje psychoterapia.
Głównym zadaniem psychoterapii jest stworzenie warunków do bezpiecznego oparcia emocjonalnego, relacji sprzyjającej zaufaniu, nie uzależniającej jednocześnie emocjonalnie, a także pomoc w nabyciu umiejętności racjonalnego i zdrowego rozróżnienia przez młodego człowieka, czym jest stosunek do niego jako osoby, a czym ocena jego zachowań.
Monika Margol– psycholożka, psychoterapeutka, w Ośrodku Psychoterapii Przystań prowadzi psychoterapię indywidualną.
Dowiedz się więcej:
Jak się czuje osoba w depresji
Depresja po stracie bliskiej osoby
Psychoterapia dzieci i młodzieży
Psycholog Wrocław – umów wizytę online lub telefonicznie
Zapraszamy! Ośrodek Psychoterapii Przystań
Temat artykułu nawiązuje do szerszego kontekstu w obszarach styku duchowości i psychiki. Jest to pogranicze dość trudne, ponieważ grzech nie jest kategorią psychologiczną, depresję zaś opisujemy w języku medycznym.
Psychologia jako nauka wywodzi się z filozofii. Oznaczała ona dosłownie naukę o duszy. Pojęcie to obecnie w psychologii nie istnieje, co nie oznacza, że nie nawiązuje ona do aksjologii. Niezależnie od tego czy zwraca się bardziej uwagę na podejścia biologiczne czy egzystencjalno-humanistyczne, nie znajdziemy w niej miejsca dla pojęcia grzechu.
Treść artykułu może zainteresować osoby, które swoje przeżywanie problemu depresji czy innych zaburzeń psychicznych odnoszą do religii lub zastanawiają się nad ich związkiem. Zastanawiają się czy np. depresja może przypominać noc wiary, noc ciemną, czy można pomylić objawy choroby z doświadczeniem duchowym. U osób wierzących może pojawić się obawa, czy depresja nie jest konsekwencją ich grzechów czy niewłaściwego sposobu życia.
Według Katechizmu Kościoła Katolickiego: „Grzech to wykroczenie przeciw rozumowi, prawdzie, prawemu sumieniu. Jest brakiem prawdziwej miłości względem Boga i bliźniego z powodu niewłaściwego przywiązania do pewnych dóbr. Rani on naturę człowieka i godzi w ludzką solidarność”. Grzech został określony jako: ” Słowo, czyn lub pragnienie przeciwne prawu wiecznemu”. Dalej w KKK czytamy: ”Grzech śmiertelny niszczy miłość w sercu człowieka wskutek poważnego wykroczenia przeciw prawu Bożemu”. Katechizm mówi o konieczności nawrócenia w sakramencie pojednania , a także że grzechy mają zróżnicowany charakter. Ciężkie są bardziej świadome , lekkie nie zrywają więzi z Bogiem a wszystkie pochodzą z serca człowieka.
Temat depresji jest bardzo rozległy, a jego medyczna definicja może sprawiać trudność osobom, które próbują odnieść do niej swoje doświadczenie cierpienia. W Klasyfikacji Zaburzeń psychicznych – DSM IV wyodrębniono:
Depresja typu endogennego (typowa) obejmuje kilka objawów osiowych do których należą:
Jeśliby próbować odnajdywać jakieś wspólne elementy, to właśnie poczucie subiektywnego cierpienia może łączyć rzeczywistość przeżywania grzechu i depresji. Według teologii grzech, zwłaszcza ciężki „zabija” w człowieku coś ważnego, odcina go od źródła życia – Boga, może się więc czuć „jakby martwy” . Podobnie bywa w depresji kiedy osoba przeżywa wewnętrzną martwotę.
Wróćmy jednak do sposobów, w jaki osoby religijne mogą przeżywać problemy emocjonalne, w tym zaburzenia psychiczne czy inne nieszczęścia. Ks. Jacek Prusak, który jest jezuitą i psychoterapeutą, wyróżnia pięć sposobów reagowania na problemy emocjonalne. Po pierwsze osoby religijne uważają, że ich problemy wynikają z tego, że grzeszą. Po drugie, że na ich życie mają wpływ siły demoniczne. Po trzecie, traktują trudności jako karę Bożą. Po czwarte, uważają , że problemy są oznaką bliskości z Bogiem i po piąte, problemy psychiczne czy choroby traktują jako procesy naturalne, którym można jednak nadać religijny sens. Szukają odniesienia w pytaniach: “Dlaczego ja? Po co to cierpienie?”, jak przy wykorzystaniu religijnych bądź duchowych strategii radzenia sobie z dystresem. Czasem te sposoby reakcji łączą się ze sobą bądź są w konflikcie.
Jeśli przyjmiemy, że problemy nie są związane ani z grzechem, ani z interwencją istot wyższych, ani z karą czy próbą ze strony Boga, możemy je postrzegać na przykład jako nieuświadomione i nierozwiązane konflikty intra psychiczne. Takie osoby cierpią, bo mają mniej lub bardziej głębokie deficyty emocjonalne, zaburzone wzorce przywiązania, bolesne zranienia z przeszłości (traumy ), czy genetyczne predyspozycje do pewnych chorób, abstrahując od tego, że są osobami wierzącymi. Reakcje mogą być różne – od tych problematycznych, do takich, które pozwalają radzić sobie z cierpieniem. Ludzie wierzący, którzy łączą swoje problemy ze sferą duchową, często szukają usprawiedliwienia bądź próbują nadawać sens trudnym wydarzeniom w łączności ze swoim światem wartości.
Oficjalne nauczanie Kościoła ani bezpośrednio Biblia nie wypowiadają się explicite na temat zaburzeń psychicznych. Nie przeszkadza to jednak niektórym osobom uznawać swoje własne atrybucje za pochodzące z Biblii i widzieć przyczynę swoich cierpień w świecie nadprzyrodzonym. Błędnie odnoszą się do Boga, mając często Jego niewłaściwy obraz. Cierpiące osoby zadają sobie pytanie „Czy jestem wierząca skoro mam tyle lęku? Czy mam jeszcze wiarę skoro mam depresję?, albo „czy Bóg mnie karze za moje grzechy skoro mnie to spotyka? Ks. Jacek Prusak wspomina, że leczył osoby wierzące, które miały depresję , nie zdarzyło mu się natomiast zdiagnozować jej jako przejawu kryzysu religijnego czy duchowego.
Różnicę pomiędzy nocą wiary a depresją ks. Prusak opiera na założeniu, że noc ciemna jak ją opisał św. Jan od Krzyża, jest fazą przejściową w drodze do zjednoczenia z Bogiem, a depresja, kiedyś nazywana melancholią jest chorobowym zaburzenie nastroju. Nawet jeśli oba te stany mogą być do siebie bardzo podobne od strony fenomenologicznej, to źródła przeżywanego cierpienia mają odmienny charakter i wymagają innego podejścia by je przezwyciężyć.
Depresja jest cierpieniem wymagającym leczenia
Niektórzy współcześni badacze tej problematyki mówią o różnicy pomiędzy „duchową depresją” – czyli takim stanem, który nie jest oznaką choroby psychicznej ani nie ma w niej swoich przyczyn, którego „objawy” są wskaźnikiem świętości czy też bliskości z Bogiem, a więc ostatecznie cierpienia oczyszczającego, będącego przykładem zdrowia duchowego – a depresyjnym zaburzeniem nastroju u osoby religijnej. Są jednak badacze czy myśliciele utrzymujący, że każda postać depresji i innej formy cierpienia jest zawsze czymś negatywnym, zatem niepożądanym, lecz może stać się okazją do duchowej przemiany i wzrostu. Depresja jest bowiem zawsze cierpieniem wymagającym leczenia farmakologicznego i/lub psychologicznego, ponieważ jest chorobą (zaburzeniem psychicznym). Jednocześnie jest zawsze okazją do rozwoju duchowego i pogłębienia wiary, przez dodanie walce sensu religijnego czy duchowego.
Czasem osoby w głębokiej lub nawracającej depresji mają poczucie, że choruje ich dusza, a modlitwa nie przynosi ulgi. Niewłaściwym jest szukanie winy w cierpiącym, lub instrumentalizowanie tego cierpienia, zapewniając taką osobę, że jej cierpienie służy jakiemuś „większemu dobru”.
Zaburzenia psychiczne mają więcej niż jedną przyczynę. Na depresję możemy zachorować dlatego, że mamy w organizmie obniżony poziom serotoniny. Może on wynikać z predyspozycji genetycznych, lecz równie dobrze z życia w warunkach nadmiernego stresu. Depresję może też wywołać poważna strata, np. śmierć bliskiej osoby, lub życie w głębokim konflikcie, wynikającym z lęku przed światem własnych pragnień, potrzeb czy zobowiązań. Od strony psychologicznej, wspólnym mianownikiem będzie cierpienie z powodu bólu utraty czegoś/ kogoś w świecie zewnętrznym i/bądź w świecie wewnętrznych relacji z obiektem.
Powiedzenie, że przyczyną depresji są czyjeś czyny moralne, że jest osobą zepsutą, leniwą, bez „kręgosłupa moralnego” jest nieuprawnione.
Wszechobecne straty w naszym życiu odnoszą się do różnych doświadczeń. Opuszczamy ciało matki stając się oddzielnym „ja”. Stajemy w obliczu różnych ograniczeń.Doświadczamy utraty marzeń o idealnych związkach między ludźmi, godzimy się na więzi niedoskonałe. W drugiej połowie życia również doświadczamy wielu strat, włącznie z ostatecznym odejściem z tego świata godząc się, żeby wszystko mogło odejść. Z psychologicznego punktu widzenia na stratę można zareagować albo żałobą albo depresją. Depresja jest wtedy synonimem nieprzepracowanej żałoby.
Osoby charakteryzujące się brakiem poczucia bezpieczeństwa , brakiem akceptacji/miłości ze strony Boga,osoby z niskim poczuciem własnej wartości często są nieszczęśliwe i cierpią na depresję w nerwicy eklezjogennej. Są to zaburzenia mające związek z surowym obrazem Boga, lękiem przed nim i wewnętrznym przymusem wypełniania jego nakazów. Ten rodzaj religijności jest trudny do zmiany, gdyż pełni funkcję mechanizmu obronnego na poziomie nieświadomym.Osoba myli sumienie z superego, które jest w jej przypadku archaiczne, sztywne i nadmiarowo represyjne.
Kończąc swoje rozważania myślę, że nie powinniśmy oczekiwać od terapeutów, że będą definiować co jest lub nie jest grzechem, czy decydować, co jest autentycznym życiem religijnym. Podobnie nie powinniśmy oczekiwać od Kościoła, aby mówił nam, jak definiować zaburzenia psychiczne lub rozróżniać objawy psychopatologiczne.
Renata Pawłowska – psycholożka, psychoterapeutka, w Ośrodku Psychoterapii Przystań prowadzi psychoterapię par i psychoterapię indywidualną.
Jak się czuje osoba w depresji
Depresja po stracie bliskiej osoby
Psycholog Wrocław – umów wizytę online lub telefonicznie
Zapraszamy! Ośrodek Psychoterapii Przystań
Teoria relacji z obiektem to jedna z najważniejszych teorii psychologicznych, która pomaga zrozumieć, w jaki sposób wczesne …
Mentalizacja to, mówiąc potocznie, zdolność rozpoznawania własnych stanów emocjonalnych i przekładania ich na zachowania, …
Zespół Ośrodka Psychoterapii Przystań to specjaliści pracujący w oparciu o aktualną wiedzę i badania.
Czytaj więcej »
Zespół Ośrodka Psychoterapii Przystań to specjaliści pracujący w oparciu o aktualną wiedzę i badania.
Czytaj więcej »
